نفقه چیست؟ همه چیز درباره نفقه
در ایران یکی از شروط مهم ازدواج نفقه است. نفقه حق زن یا زوجه است که باید توسط مرد تامین شود. اگر این کار به هر دلیلی انجام نشود زن میتواند از طرق مختلف برای طلب نفقه خود اقدام کند. در این مقاله به سوال نفقه چیست پاسخ دادیم و هر اطلاعاتی که در بارهی آن نیاز دارید را ارائه داریم. تا انتهای مقاله همراه ما باشید تا با موضوع نفقه آشنا شوید.
نفقه چیست؟
معنی لغت نفقه به معنی هزینه، خرج هر روزه و خرجی است؛ در واقع نفقه یکی از حقوق زن در ازدواج است که باید توسط مرد تامین شود. نفقه تمامی خرجهای مورد نظر زن را شامل میشود؛ البته تنها زن حق نفقه ندارد، اگر زوج دارای فرزند هم باشند، مرد موظف به پرداخت نفقه به فرزندان هم است. در واقع باید مخارج مورد نیاز آنها را تامین کند. نفقه شامل مواردی میشود که در بخش بعدی آنها را برایتان لیست کردهایم.
چه مواردی نفقه محسوب میشوند؟
میزان مشخصی برای موارد نفقه وجود ندارد؛ اما بهطور کلی این در قانون نیازهای متعارف و متناسب با شأن زن در نظر گرفته شده است. برای مثال هم موارد زیر ذکر شده است:
- مسکن
- غذا
- البسه
- اثاث منزل
- هزینههای درمانی بهداشتی
- خادم
در این جا چند نکته وجود دارد. برای خادم شرطی گذاشته شده است، در صورت نقصان یا مرض است؛ همچنین در صورتی که عادت وجود داشته باشد. منظور از عادت بهرهمندی از خادم در منزل پدریست. میزان توانایی اقتصادی مرد و خانواده آن ملاکی برای تعیین نفقه نیست.
قانون نفقه در ایران
نفقه در ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی ایران ذکر شده است. متن دقیق این ماده بهصورت زیر است:
نفقه عبارت است از همهی نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن، البسه، غذا، اثاث منزل و هزینههای درمانی و بهداشتی و خادم در صورت عادت یا احتیاج، به واسطهی نقصان یا مرض.
این قانون در برخی کشورها مانند سوادن هم مورد اجرا قرار گرفته است. قانون پرداخت دارای دو قانون اصلی است. عقد زوجین باید دائمی باشد و زوجه باید تمکین کامل داشته باشد. در ادامه به توضیح تمکین پرداختهایم.
تمکین چیست؟
پرداخت نفقه دارای یک شرط اصلی است و آن هم شرط انجام وظایف زوجیت است. این بدان معنیست که زن باید در خانه مرد تمکین کند. تمکین دارای دو نوع است که تمکین عام به معنای قبول کردن مرد بهعنوان ریاست خانواده و احترام به اراده برای انجام امور مربوطه است. دومین نوع یعنی تمکین خاص به معنای تبعیت زن از برخورداری جنسی مرد است.
زن ناشزه به زنی میگویند که از تمکین خودداری میکند. زن ناشزه مستحق دریافت نفقه نیست و حتی حق مسکن هم ندارد. تمکین هم دارای حد مشخصی نیست و معمولا مصادیق آن را اخلاق و رسوم هر جامعه تعیین میکند. تنها زمان تمکین واجب نیست که یک مانع مشروع وجود داشته باشد؛ برای مثال جنون شوهر میتواند یک مانع مشروع برای تمکین باشد. در این صورت تمکین واجب نیست.
انواع نفقه در قانون کدامند؟
در متون قانونی ایران به سه نوع نفقه اشاره شده است. در این جا ما هر سه نوع نفقه را برایتان لیست کردیم:
- نفقه زوجه: همانطور که در قبل هم به آن اشاره کردیم غذا، مسکن، البسه، اثاث منزل و خادم در صورت وجود بیماری یا عادت.
- نفقه اقارب: مسکن، غذا، اثاث خانه و پوشاک به قدر رفع حاجت.
- نفقه زندانی: خوراک، پوشاک، دوا، طبیب و حمام برای زندانی.
نفقه در مراحل مختلف
در این بخش موضوع نفقه را در مراحل مختلف زندگی مشترک برایتان شرح دادهایم. شرایط و دریافت نفقه در این مراحل متفاوت است.
نفقه در دوران عقد
زمانی که زن و مرد با یکدیگر عقد دائم میکنند دو مورد وجود دارد. اگر با یکدیگر بر ازدواج و شروع زندگی مشترک توافق کرده باشند نفقهای تعلق نمیگیرد. در غیر این صورت زمانی که آنها عقد کردهاند و زمانی برای ازدواج و زندگی مشترک مشخص نشده است و زن بلاتکلیف است، مرد موظف به پرداخت نفقه است. اگر رابطهی زناشویی میان زوج شکل نگرفته باشد، زن تا زمانی که مهریه خود را کامل دریافت نکرده میتواند از تمکین خودداری کند. به این موضوع حق حبس میگویند که در اختیار زن است.
نفقه پس از طلاق
مرد وظیفهای در بارهی پرداخت حق نفقه بعد از طلاق ندارد؛ اما در این جا یک استثنا وجود دارد. تنها زمانی که طلاق از نوع رجعی باشد مرد باید نفقه پرداخت کند. در طلاق رجعی زوج حق رجوع به یکدیگر را دارند. مرد باید به مدت عده – بسته به نوع طلاق اندازه ۲ تا ۳ دورهی قاعدگی است – موظف به پرداخت نفقه است.
مقاله طلاق توافقی چیست؟ را بخوانید!
نفقه در عقد موقت
در ازدواج موقت زن حقی برای دریافت نفقه ندارد. این بدان معنیست که نیازی به پرداخت نفقه توسط مرد نیست. اگر دقیقتر بخواهم بگویم این موضوع طبق ماده ۱۱۱۳ قانون مدنی مطرح میشود:
در عقد انقطاع، زن حق نفقه ندارد مگر این که شرط شده یا آن که عقد مبنی بر آن جاری شده باشد.
در این جا یک شرط گذاشته شده است. تنها زمانی زن میتواند از مرد طلب نفقه کند که در زمان عقد موقت آن را بهعنوان یک شرط اعلام کرده باشد.
نحوه مطالبه نفقه در ایران
زن یا زوجه بهطور کلی میتواند از راه کیفری یا حقوقی اقدام به طلب نفقه خود کند. زوجه باید بسته به شرایط خود یکی از این روشها را انتخاب کند.
مطالبه نفقه از طریق دعوی کیفری
بر اساس قانون، عدم پرداخت نفقه در ایران جرم محسوب میشود و در صورت پرداخت نکردن نفقه زن یا فرزندان مرد مورد مجازات قرار میگیرد. برای مجازات عدم پرداخت نفقه یا ترک پرداخت آن حبس به میزان مشخص در نظر گرفته شده است. زن میتواند به مراجعه به دادسرا و تنظیم یک شکواییه از شوهر خود بابت عدم پرداخت نفقه شکایت کند. پس از انجام تحقیقات مربوطه در کلانتری، حکم مجازات مرد صادر میشود.
مطالبه نفقه از طریق دعوی حقوقی
زن میتواند برای دریافت نفقه خود به دفتر خدمات الکترونیک قضائی یا شورای حل اختلاف مراجعه کند و یک دادخواست مبنی بر عدم دریافت نفقه تنظیم کند. در دادخواست باید تاریخ زمانی که پرداخت نفقه قطع شده است مشخص شود؛ همچنین زمانی زوجین به شورای حل اختلاف ارجاع داده میشوند که میزان نفقه پرداخت نشده زیر ۲۰۰ میلیون ریال باشد. پس از ثبت تقاضای نفقه جلسهای در دادگستری با حضور یک کارشناس رسمی تشکیل میشود و پس از آن رای به نفع زن برای پرداخت نفقه صادر میشود.
برای دریافت نفقه خود مشاوره نفقه بگیرید!
محاسبه نفقه
در طلاق توافقی قاعدتا زوجین بر میزان نفقه به توافق میرسند. اگر در این مورد نمیتوانید به توافق برسید، باید از دادگاه درخواست کنید. برای این کار باید یک دادخواست تنظیم کنید و از دادگاه درخواست محاسبه میزان نفقه را خواستار شوید. دادگاه یک جلسه تشکیل میدهد و زوجین اقدام به ارائه مدارک و ادله میکنند. پس از آن قاضی بر اساس موارد ارائه شده دستور را صادر میکند و میزان نفقه را مشخص میکند.
سخن آخر
نفقه یکی از قوانین شرعی و حقوقی مهم در امر ازدواج است. در این مقاله به چیستی نفقه پرداختیم؛ همچنین انواع آن را در متون قانونی ایران برایتان بررسی کردیم. علاوه بر اینها بهطور کامل در بارهی شرایط نفقه در ازدواج و مراحل مختلف آن توضیح دادیم. در نهایت روشهای طلب نفقه در صورت عدم پرداخت توسط مرد را هم با شما به اشتراک گذاشتیم. امیدواریم این مقاله برای شما مفید بوده باشد. در صورت داشتن سوال در بارهی نفقه میتوانید در بخش نظرات با ما مطرح کنید.
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگو شرکت کنید؟نظری بدهید!